Geoekonomia i siła gospodarcza jako narzędzie polityki zagranicznej

Szanowni Czytelnicy,

z przyjemnością oddajemy w Państwa ręce kolejne wydanie czasopisma Koła Naukowego Politologów IDSM UKEN, zatytułowane „Geoekonomia i siła gospodarcza jako narzędzie polityki zagranicznej”. Niniejszy numer poświęcony został rosnącemu znaczeniu instrumentów gospodarczych we współczesnych stosunkach międzynarodowych. W świecie, w którym rywalizacja między państwami coraz częściej wykracza poza tradycyjny wymiar militarny, handel, inwestycje, technologie, infrastruktura, zasoby strategiczne czy kontrola nad łańcuchami dostaw stają się istotnymi narzędziami realizacji interesów politycznych.
Prezentowane w numerze artykuły ukazują geoekonomię z wielu perspektyw – zarówno poprzez działania największych mocarstw, jak i strategie państw o znacznie mniejszym potencjale. Autorzy podejmują problematykę rywalizacji o strategiczne szlaki transportowe i infrastrukturę w Azji Południowej i Centralnej, znaczenia mórz, oceanów i kluczowych szlaków żeglugowych dla światowego handlu, a także konsekwencji wojny w Ukrainie dla globalnej gospodarki, bezpieczeństwa surowcowego i żywnościowego.
Szczególne miejsce zajmuje problem współczesnej rywalizacji technologicznej. Półprzewodniki, określane niekiedy mianem „ropy XXI wieku”, stały się jednym z fundamentów bezpieczeństwa gospodarczego i technologicznej suwerenności państw. Ich znaczenie doskonale obrazuje pozycja Tajwanu oraz rola tamtejszego przemysłu w coraz intensywniejszej rywalizacji Stanów Zjednoczonych i Chin.
Autorzy zwracają również uwagę na mniej oczywiste wymiary geoekonomii. Przykład Bhutanu pokazuje, w jaki sposób niewielkie państwo, funkcjonujące pomiędzy dwoma azjatyckimi mocarstwami, może wykorzystywać projekty rozwojowe i inwestycyjne do dywersyfikacji gospodarki oraz zwiększania własnej przestrzeni działania. Jednocześnie analiza współczesnej dezinformacji przypomina, że przemiany technologiczne wpływają nie tylko na gospodarkę, lecz także na sposoby prowadzenia rywalizacji międzynarodowej, zwiększając możliwości oddziaływania na społeczeństwa i państwa bez przekraczania progu otwartego konfliktu.
Różnorodność podejmowanych zagadnień pokazuje, jak szerokim i wielowymiarowym zjawiskiem jest współczesna geoekonomia. Siła państwa nie wynika dziś wyłącznie z potencjału militarnego. Coraz większego znaczenia nabierają zdolność do kontrolowania strategicznych technologii i zasobów, odporność gospodarcza, pozycja w globalnych łańcuchach dostaw, infrastruktura oraz możliwość wykorzystywania współzależności ekonomicznych do realizacji celów polityki zagranicznej.
Mamy nadzieję, że niniejsze wydanie stanie się dla Państwa interesującą lekturą oraz inspiracją do dalszej dyskusji nad przemianami współczesnych stosunków międzynarodowych i rolą gospodarki w kształtowaniu globalnego układu sił.

Życzymy owocnej lektury!
Bartłomiej Fitowicz

1. Wzrost opłacalności dezinformacji w obliczu przemian technologicznych – Szymon Zając
2. Gelephu Mindfulness City jako instrument geoekonomicznej autonomii Bhutanu – między Indiami a Chinami – Mateusz Ptak
3. Geoekonomia czasu wojny. Znaczenie Ukrainy dla globalnej gospodarki – Piotr Ziembiński
4. Geoekonomia Morza i Oceanu w ujęciu globalnym i regionalnym – Hubert Beniamin Łuczak
5. Od CPEC po Transkaspijski Korytarz Środkowy geoekonomia, islam i zasoby strategiczne w rywalizacji mocarstw o Azję Południową i Centralną – Adam Bogusławski
6. Półprzewodniki jako narzędzie suwerenności państwowej – Milena Janusz.
7. Rola i znaczenie tajwańskich półprzewodników w rywalizacji Chiny – USA – Karol Kochnowski
8. Szwajcaria między neutralnością a skarbcem światowego bogactwa – Maciej Grochowski